شناختهء روزگار بود در آن ناگفته نماند و دربارهء درمان هريك از آنها خلاصه‌يى از كتابهاى استوار پزشكان نقل شد . اين كتاب موجز كه حاوى اطلاعات سودمند فراوانست بسبب شرح استوارى كه برهان الدين نفيس بن عوض كرمانى در تاريخ 827 بر آن نوشته معروفتر شد . از كتابهاى ديگر نجيب سمرقندى « الفرق بين الامراض المشكلة » است . درين كتاب امراض متشابه از يكديگر تميز داده شده و كيفيّت بازشناختن هريك از ديگرى روشن گرديده است . سمرقندى درين كتاب از بيماريهاى گوناگون كه مربوطست به سر و چشم و گوش و بينى و دندان و دستگاه خون و سينه و پهلو و شكم و احشاء و همچنين از تبها و آماسها و زخمها و از نبض و بول سخن گفته و پس از ذكر هر دردى ببيان موارد تشابه بعضى از آنها با بعضى ديگر پرداخته و بروش پرسش و پاسخ در آن سخن گفته است . نجيب سمرقندى غير ازين دو كتاب آثارى ديگر در طب و داروشناسى و حفظ الصحه دارد مانند « اصول تركيب الادويه » و « الادوية المفردة » و « قوانين تركيب الادوية القلبية » و « مداواة وجع المفاصل » و « مقالة فى كيفية تركيب طبقات العين » و « الاغذية و الاشربة للاصحّاء » و « اغذية المرضى » و « الصناعة » و « غاية الاغراض فى معالجة الامراض » « 1 » . از كتابهاى معتبر داروشناسى درين دوره غير از آنچه ديده‌ايم يكى كتابيست به عربى بنام « ما لا يسع الطبيب جهله » در باب ادويهء مفرد و مركّب از يوسف بن اسمعيل خوئى معروف به « ابن الكبير » كه در سال 711 تأليف شد « 2 » ؛ ديگر كتاب معروف « اختيارات بديعى » است كه آن نيز در ادويهء مفرد و مركّب و به فارسى است . مؤلف آن على بن حسين انصارى معروف به « حاجى زين العطّار » بود و كتاب خود را در 770 در دو مقاله بنام شاهزاده خانم بديع الجمال تأليف كرد « 3 » .

--> ( 1 ) - الاعلام ، خير الدين الزركلى ج 7 ص 169 ( 2 ) - كشف الظنون ستون 1575 ، فهرست كتابخانهء دانشگاه ج 3 ص 805 ( 3 ) - كشف الظنون ستون 34 ، فهرست كتابخانهء دانشگاه ج 3 ص 715